Kıbrıs’ın Tarihi Yolculuğu: Eski Uygarlıklardan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ne

İsimlerin ve uygarlıkların adası

Kıbrıs, tarih boyunca Doğu Akdeniz’in en stratejik kesişim noktalarından biri olmuştur. Mısır ve Hitit kaynaklarında Alaşya (Alashia), Asur belgelerinde Yatnana, Fenike döneminde Hetim olarak anılan ada; Amatusya, Salaminya ve Pafya gibi şehir devletleriyle kayıtlara geçmiştir. “Kıbrıs” adının; Ana Tanrıça Kibele’ye verilen “Kipris”, bakır anlamına gelen İbranice kopher ve Latince cuprum, ya da adada bolca yetişen servi ağaçlarının Latince adı cypress sözcüklerinden türediği kabul edilir.

• Emlak Satın Alma Rehberi

Antik Çağdan Bizans’a: Ticaret, din ve strateji

Antik çağlardan Bizans dönemine kadar Kıbrıs; Mısır, Hitit, Grek kolonileri, Fenikeliler, Asur, Pers, Büyük İskender, Roma ve Doğu Roma (Bizans) hâkimiyetine girmiştir. MS 46’da Roma döneminde Hristiyanlık adanın resmî dini ilan edilmiştir. MS 395’te Roma İmparatorluğu ikiye ayrıldığında ada Doğu Roma’ya bağlanmış, Bizans döneminde ilk Ortodoks kiliseler kurularak güçlü bir Ortodoks kimliği oluşmuştur.

Müslüman akınları, Haçlılar ve Lusignan dönemi (1192–1489)

Ada ilk kez 649 yılında Müslümanlar tarafından fethedilmiş ve 7–10. yüzyıllar boyunca İslâm orduları adaya seferler düzenlemiştir. 1191’de III. Haçlı Seferi sırasında İngiltere Kralı I. Richard (Arslan Yürekli Richard) adayı ele geçirmiş, Tapınak Şövalyelerine satmış ve ardından 1192’de Guy de Lusignan’a devretmiştir. Yaklaşık 300 yıl süren Lusignan krallığında Lefkoşa başkent yapılmış, Latin başpiskoposluğu kurulmuş ve ada Haçlıların Doğu Akdeniz’deki en önemli üssü olmuştur.

Venedik dönemi ve Osmanlı fethine giden yol (1489–1570)

Lusignan yönetiminin zayıflamasıyla Ceneviz ve Venedik rekabeti kızışmış, son kraliçe Catherina Cornaro’nun 1489’da feragat etmesiyle ada Venedik idaresine geçmiştir. Venedik’in uyguladığı ağır feodal vergiler yerel halkı bunaltmış ve Osmanlı fethini kolaylaştıran toplumsal zemini hazırlamıştır.

Osmanlı Fethi (1570–1571) ve adanın iskânı

Doğu Akdeniz ticaret yollarının ve hac rotalarının güvenliğini sağlamak amacıyla Lala Mustafa Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu 1570’te adaya çıkarma yapmış; Lefkoşa’nın ardından 1 Ağustos 1571’de Mağusa’nın düşmesiyle fetih tamamlanmıştır. Fetih sonrası ada 16 kazaya ayrılmış, Anadolu’dan Müslüman Türk nüfus iskân edilmiş, terk edilmiş köyler canlandırılmış ve ağır feodal vergiler kaldırılarak toprak mülkiyeti hakları halka tanınmıştır.

Çok kültürlü Osmanlı toplumu ve ekonomik düzen (1571–1878)

Osmanlı idaresinde Türkler, Rumlar, Ermeniler, Maronitler ve Yahudiler millet sistemi çatısı altında din ve vicdan özgürlüğü içinde bir arada yaşamıştır. Ortodoks Başpiskoposu Rum cemaatinin lideri olarak tanınmıştır. Esnaf loncaları gelişmiş, Lefkoşa ve Mağusa güçlü ticaret merkezlerine dönüşmüş; ipek, pamuk, yünlü kumaş, şarap ve zeytinyağı Avrupa pazarlarına ihraç edilmiştir.

İngiliz idaresi, ENOSİS–EOKA ve TMT direnişi (1878–1960)

1878’de İngiltere adayı Osmanlı’dan kiralamış, 1914’te tek taraflı ilhak etmiş ve 1925’te Taç Kolonisi ilan etmiştir. 1950’lerde Rumların adayı Yunanistan’a bağlama (ENOSİS) amacıyla 1955’te kurduğu EOKA terör örgütüne karşı Kıbrıs Türk halkı varoluş mücadelesi vererek Türk Mukavemet Teşkilatı’nı (TMT) kurmuştur. 1959 Londra–Zürih Antlaşmaları ile 1960 yılında iki toplumlu Kıbrıs Cumhuriyeti kurulmuştur.

1963–1974 çatışmaları, Barış Harekâtı ve 1983 KKTC’nin ilanı

1963 Kanlı Noel saldırıları ve Akritas Planı ile Türkler yönetimden dışlanmış ve adanın %3’lük enklavlarına sıkışmıştır. 15 Temmuz 1974 darbesine karşılık Türkiye, 1960 Garanti Antlaşması uyarınca 20 Temmuz 1974 Barış Harekâtı’nı gerçekleştirmiştir. 1975 Viyana Nüfus Mübadelesi ile ada iki bölgeli hâle gelmiş; 15 Kasım 1983’te Kıbrıs Türk halkının bağımsız iradesiyle Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ilan edilmiştir.

• Satılık Portföyü İnceleyin
• Bizimle İletişime Geçin